Κυριακή, 9 Ιανουαρίου 2011

Πτώχευση 1893

Απο καταβολής κόσμου τα κράτη γνωρίζουν κρίσεις και πτωχεύσεις και παρά τις όποιες δυσχέρειες τα κράτη δεν χάνονται αλλά επιβιώνουν. Κάποιοι λίγοι πολιτικοί διδάσκονται από τα ιστορικά λάθη της πολιτικής και οι περισσότεροι μάλλον όχι.


Ο πληθυσμός της Ελλάδας το 1893 έφτανε δεν έφτανε τα δύο εκατομμύρια και τα βόρεια σύνορά μας έφταναν έως και τη Λάρισα.
Στην εξουσία εναλλάσσονταν ο Χαρίλαος Τρικούπης και ο Θεόδωρος Δεληγιάννης εκφραστές του δικομματισμού και μόνιμα αλληλοκατηγορούμενοι για το ναυάγιο της Ελληνικής οικονομίας και τον εξωτερικό δανεισμό που κάλπαζε. Εκτός από τον εξωτερικό δανεισμό είχαμε την συνεχή αύξηση των φόρων αλλά και τον εσωτερικό δανεισμό.
Τα δάνεια χρηματοδοτούσαν τα μεγάλα έργα υποδομών, σιδηρόδρομο, ισθμό Κορίνθου, δρόμους, αποξήρανση της Κοπαίδας κλπ, τις στρατιωτικές ανάγκες και τα τοκοχρεολύσια των προηγουμένων δανείων.Αναπόφευκτες και αναγκαίες δαπάνες για την εποχή.
Παράλληλα όμως είχε δημιουργηθεί ένα πελατειακό κράτος σε ότι είχε να κάνει με το δημόσιο χρήμα. Ο ιστορικός χαρακτηρίζει τις πολιτικές συνθήκες της εποχής σαν : "πλειοδοσία διορισμών και πατριωτισμού".Ο Μουζέλης και ο Τσουκαλάς αναφέρουν ότι ο αριθμός των δημοσίων υπαλλήλων ήταν 7 φορές μεγαλύτερος από αυτόν των ευρωπαικών κρατών.
Η κρίση της σταφίδας ήρθε να επιδεινώσει την οικονομική κατάσταση. Το 75% των εσόδων από εξαγωγές ήταν έσοδα σε συνάλλαγμα από την εξαγωγή σταφίδας κυρίως προς Γαλλία όπου η φυλλοξέρα είχε αφανίσει τους αμπελώνες της. Οταν οι Γαλλικοί αμπελώνες επανήλθαν oi Ελληνες αμπελουργοί έβλεπαν μερικές χιλιάδες τόνους σταφίδας να σαπίζει.
Η οικονομία είχε μπει σε ένα φαύλο κύκλο με ένα κράτος που με αρκετή ευκολία έβαζε τις μηχανές μπροστά για να τυπώσει χρήμα για τις τρέχουσες δαπάνες και μετά έτρεχε να μαζέψει το πληθωριστικό χρήμα με ένα νέο δάνειο για να ισοσκελίσει τον προυπολογισμό.


Tον Μάιο του 1892 εκλέγετε ο Τρικούπης ο οποίος βρίσκει τις πόρτες των πιστωτών κλειστές , αδυνατεί να συνάψει δάνειο και παραιτείται. Σχηματίζετε νέο κυβερνητικό σχήμα με τους Ράλλη και Σωτηρόπουλο οι οποίοι υπό τα βάρος του οικονομικού αδιεξόδου παραχωρούν την θέση τους και πάλι στον Τρικούπη.Το 1893 θα πει στη Βουλή το "Κύριοι δυστυχώς επτοχεύσαμεν" αν και στα πρακτικά της βουλής δεν υπάρχει κάτι τέτοιο.
Η χώρα πλέον αδυνατεί να εκπληρώσει τις οικονομικές της υποχρεώσεις προς τους δανειστές του εξωτερικού που τώρα έχει ανάγκη όσο ποτέ. Η πτώχευση είναι πραγματική.Το εργατικό δυναμικό της χώρας στην οικονομική του απόγνωση μεταναστεύει κυρίως προς Αμερική.
Οι πιστωτές της Ελλάδας ήταν τότε η Harmbo του Λονδίνου, η Bank de Paris (του Βλαστού), η Brleishrober του Βερολίνου και η Τράπεζα της Κωνσταντινούπολης του Α. Συγγρού.
Tις εκλογές του 1895 κερδίζει ο Δεληγιάννης ο οποίος το 1897 ξεκινάει πόλεμο κατά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας η οποία καταρρέει. Ο πόλεμος καταλήγει με την πανωλεθρία των Ελλήνων. Αναλαμβάνει την πρωθυπουργία ο Ράλλης και μετά ο Ζαίμης.
Οι δανειστές δεν χάνουν την ψυχραιμία τους μαζί και ο Συγγρός και δεν βλέπουν άλλη λύση από αυτήν που μπορεί να δώσει ο Διεθνής Οικονομικός Ελεγχος (σημερινό ΔΝΤ) μήπως και πάρουν πίσω τα λεφτά τους.
Το1898 η εξαθλιωμένε οικονομικά αλλά και ηθικά χώρα θα δεχθεί την λύση του ΔΟΕ.

Δημοσίευση τότε

Το νέο δάνειο των 170 περίπου εκατ. φράγκων και τους ανθρώπους του ΔΟΕ για να επιβάλουν τους όρους τους.
Τα χρήματα που μας δάνεισαν, σε εκατομμύρια φράγκα, είχαν προορισμό :
Τους δανειστές που περίμεναν υπομονετικά να πάρουν πίσω και με τόκο ότι μας είχαν δανείσει.
Τις πολεμικές αποζημιώσεις προς Τουρκία για τον πόλεμο του 1897.
Το οικονομικό έλλειμμα του Ελληνικού δημοσίου, και κάτι ψιλά εκατ. φράγκα σε δαπάνες έκδοσης του δανείου (προμήθειες,μεσιτικά κλπ που συνηθίζουν οι δανειστές και οι παρατρεχάμενοι πάντα)
Ο Διεθνής Οικονομικός Ελεγχος εισέπραττε για 80 χρόνια και για λογαριασμό των δανειστών  που και τότε δάνειζαν με σκληρούς όρους, τους φόρους από τα είδη του μονοπωλίου που ήταν το πετρέλαιο, αλάτι, σμύριδα, σπίρτα, καπνό, σιγαρόχαρτα και τράπουλες. (οι παλαιότεροι ίσως θυμούνται τα σπίρτα με το χαρτάκι του ΔΟΕ). καθώς και τα τέλη χαρτοσήμου και τους δασμούς του τελωνείου του Πειραιά.
Ο ΔΟΕ επέβαλε παράλληλα στη χώρα να αποσύρει 2 εκατομμύρια δραχμές ετησίως απο την κυκλοφορία. Η απόσυρση πληθωρικού χρήματος βοήθησε την δραχμή σιγά-σιγά να ανακάμπτει.
Η οικονομική ζημιά για το βαλάντιο του μέσου Ελληνα ήταν κάπου στο 50 % που πλήρωνε τα κατορθώματα των πολιτικών που ψήφιζε.



Ο Θ. Δεληγιάννης εκλεγόταν βουλευτής από το 1862 , είχε χρηματίσει υπουργός οικονομικών,εξωτερικών, Παιδείας και Εσωτερικών σε διάφορες κυβερνήσεις, αλλά και πρωθυπουργός για 5 θητείες από το 1885 και μετά σαν έμπειρος πολιτικός αλλά και σαν αρχηγός του εθνικού κόμματος.
Θεωρούσε σαν ένα απο τα μεγάλα προβλήματα που θα έπρεπε να δώσει λύση αυτό της χαρτοπαιξίας που μάστιζε την χώρα και φρόντισε για αυτό με τον ανάλογο νόμο, αλλά έβλεπε και το κράτος σαν τον στοργικό πατερούλη που φροντίζει για την εύρεση εργασίας των πολιτών απλοποιώντας τις προσλήψεις στο δημόσιο από την βάσανο της αξιολόγησης των ικανοτήτων, ιδέα που βρήκαν εξαιρετική οι βουλευτές και οι πολιτευτές.
Το όραμα της εδαφικά μεγάλης Ελλάδας ήταν πάντα το κρεσέντο του σε όλους τους πολιτικούς του λόγους.
Η δολοφονία του Δεληγιάννη στην είσοδο της βουλής στις 31 Μαίου του 1905 από τα χέρια του χαρτοπαίχτη Αντώνη Γερακάρη που δεν άντεχε πλέον την δια νόμου κατάργηση της χαρτοπαιξίας




 Χαρίλαος Τρικούπης γιος του ιστορικού Σπυρίδωνος Τρικούπη.
Συμμετείχε σε 14 εκλογικές αναμετρήσεις από το 1865 μέχρι το 1895 και έγινε 7 φορές πρωθυπουργός. Εργα του ήταν ο Ισθμός της Κορίνθου, o νόμος  για τα προσόντα για την μονιμότητα και την παραγωγικότητα των δημοσίων υπαλλήλων, το σιδηροδρομικό δίκτυο, η αποξήρανση της λίμνης Κωπαίδας, η μείωση του αριθμού των βουλευτών από 240 σε 150 κλπ



Ο επίλογος της πολιτικής του καριέρας δόθηκε στις εκλογές του 1895 όπου δεν εξελέγη ούτε βουλευτής. Εξελέγη με 4 ψήφους παραπάνω ο άγνωστος Γουλιμής. Η δήλωση του
"Ανθ΄ημών, Γουλιμής" μετά τις εκλογές έμεινε διαχρονική. Πέθανε στην Γαλλία ένα χρόνο μετά.


Η αντίστροφη μέτρηση για την οικονομική ανάκαμψη και όχι μόνο άρχισε με τις διαπραγματεύσεις και την έλευση των ανθρώπων του ΔΟΕ.
 Το πολιτικό σκηνικό άλλαξε εντελώς.
Οι μπάστακες (συνηθιζόταν τότε ο όρος) του ΔΟΕ εκτός απο μπάστακες ήταν και οικονομολόγοι και με τον τρόπο τους έπεισαν τους πολιτικούς ότι δεν έχουν περιθώριο για τα πελατειακά τους παιχνίδια και για τα μεγάλα εθνικά οράματα χωρίς προετοιμασία αλλά κυρίως να μην εξαντλούν την πολιτική τους μόνο στα λόγια.
Μετά από λίγα χρόνια με βαριές θυσίες κυρίως από τα οικονομικά αδύνατα στρώματα  το χρέος δεν ήταν πλέον τροχοπέδη. Το 1910 η Ελλάδα ήταν ήδη έτοιμη για τους Βαλκανικούς πολέμους και να δούμε τον χάρτη μας όπως είναι σήμερα.

2 σχόλια:

  1. Ε είχες δίκιο, τελικά, τώρα πήρα λίγο τ' απάνω μου... :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Το μικρό του Δεληγιάννη Κωστάκης δεν ήταν ?

    ΑπάντησηΔιαγραφή